Daremne żale - interpretacja i analiza ostatnidzwonek.pl
      Pozytywizm | inne lektury | kontakt | reklama | Wersja mobilna
   

Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Lektury -> Pozytywizm

Daremne żale - interpretacja i analiza

Liryk „Daremne żale” Adama Asnyka pochodzi ze zbioru „Album pieśni”. Wiersz Adama Asnyka „Daremne żale” to poetycki dialog autora z przedstawicielami starszego pokolenia romantyków, nie zawsze przychylnego młodszym pozytywistom, poetom „czasów niepoetyckich”.

Utwór jest przykładem liryki pośredniej. Podmiot liryczny nie ujawnia swojej obecności wprost, ograniczając się do roli reprezentanta poglądów pokolenia Adama Asnyka i zwolennika wpuszczenia młodszej generacji do zamkniętego dotąd środowiska. Posiadający formę apelu, skierowany do całej generacji dojrzałych romantyków wiersz jest tekstem afirmującym ideę „sięgania po nowe życie”. Na odbiorcę zbiorowego wskazuje zastosowanie zaimków osobowych i bezpośrednich zwrotów do czytelników w drugiej osobie liczby mnogiej: „Świat wam nie odda oraz Wy nie cofniecie”.

Osią dzieła jest dyskusja między dwoma przeciwstawnymi wizjami świata: romantyczną i pozytywistyczną, a co za tym idzie – przeszłości z przyszłością, tradycji z nowoczesnością, poetyckości z „czasami niepoetyckimi”, romantycznego przekonania o sile indywidualizmu z pozytywistyczną ideą „pracy organicznej”. Dzięki zestawieniom tych odmiennych przekonań, Adama Asnyk mógł pełniej ukazać swój pogląd na trwającą w jego czasach debatę między strażnikami epoki i wartości reprezentowanych przez Adama Mickiewicza, Juliusza Słowackiego i Zygmunta Krasińskiego, a propagującymi walkę z analfabetyzmem czy równouprawnienie chłopów Marią Konopnicką i Stefanem Żeromskim.

Tematyka wiersza oscyluje wokół wartości nieuchronnych, takich jak przemijanie, starzenie się, odchodzenie jednych ideałów i zastępowanie ich innymi. Podmiot wykłada swoje poglądy na temat upływu czasu i wpływu tego procesu na życie człowieka.
Refleksja rozpoczyna się wzmianką o tytułowych „daremnych żalach”, które okazują się być „próżnym”, „bezsilnym” wysiłkiem człowieka, ponieważ nic nie zatrzyma zmian we wszechświecie:
„Przeżytych kształtów żaden cud
Nie wróci do istnienia”.


Kończący zwrotkę dwuwiersz można także interpretować jako poetyckie ustosunkowanie się do ideałów romantyków, niepasujących do rzeczywistości współczesnej Adamowi Asnykowi. Podmiot zdaje się podkreślać, iż postęp jest częścią świata, każda rzecz będzie miała swój nowszy odpowiednik, każdą ideę można ulepszyć, każdy człowiek może pracować nad sobą i dążyć do poszerzenia swojej wiedzy, podniesienia kwalifikacji, poprawy charakteru. Rozwój usuwa „przeżyte kształty”, coś, co minęło, co straciło na ważności, zdewaluowało się, nie przystaje do nowych warunków, nigdy już nie wróci „do istnienia”. Nic nie zmieni odwiecznego prawa natury, więc człowiek powinien zaakceptować ideę wiecznych zmian.

W kolejnej strofie podmiot pochyla się nad pędzącymi „myślami”:
„Świat wam nie odda, idąc wstecz,
Zniknionych mar szeregu -
Nie zdoła ogień ani miecz
Powstrzymać myśli w biegu”.


Ludzi charakteryzuje wolnomyślicielstwo, nic go nie powstrzyma, „ogień ani miecz”. Jest to taki sam pewnik, jak fakt ciągłych zmian, poglądu zapoczątkowanego w pierwszej, a kontynuowanego w drugiej części. Ideały są zmienne, ważne jest, aby dać szansę rozwoju nowym, nie sabotować ich, nie negować, nie trwać w przeszłości. W przeciwnym razie możliwości, jakie daje postęp nigdy nie będą zrealizowane w stu procentach.

Trzecia strofa przynosi radę dla ludzki trzymających się kurczowo przeszłości:
„Trzeba z żywymi naprzód iść,
Po życie sięgać nowe...
A nie w uwiędłych laurów liść
Z uporem stroić głowę”.


Czterowiersz jest interpretowany jako nawiązanie do klęski powstania styczniowego. Zdaniem podmiotu nie należy cały czas spoglądać w przeszłość, rozpamiętywać przegranej i pochylać się nad przebiegiem nierównej walki, lecz „naprzód iść / Po życie sięgać nowe...”. To prawda, powstanie styczniowe jest ważnym punktem w historii polskiej walki narodowowyzwoleńczej, lecz z punktu widzenia postępującej w czasach Adama Asnyka biedy, rozprzestrzeniających się chorób czy utrwalanych nierówności społecznych, powinno być traktowane jako wydarzenie z przeszłości, nieaktualne z perspektywy walczących z systemem gospodarczym i ekonomicznym pozytywistów.

strona:    1    2  



On chce TO zrobić,
a Ty nie jesteś gotowa?

10 zdań, które pomogą Ci
zatrzymać chłopaka przy sobie!

Mój pierwszy raz...

Zobacz inne artykuły:

Asnyk Adam
Do młodych - interpretacja
Do młodych - wiadomosci wstępne
Analiza porównawcza utworów „Oda do młodości” Adama Mickiewicza i „Do młodych” Adama Asnyka
Limba - interpretacja i analiza
Limba - wiadomości wstępne
Daremne żale - interpretacja i analiza
Między nami nic nie było - interpretacja

Konopnicka Maria
Wolny najmita - analiza
Wolny najmita - interpretacja
Rota – analiza i interpretacja
O Wrześni - interpretacja i analiza
O Wrześni - geneza

Inne





Tagi: